Giải
thưởng Nobel Y học 2009
Bác sĩ Trường Xuân
Năm nay Uỷ Ban tuyển chọn giải thưởng Y học và Sinh lý
học (Medicine and physiology) đã trao tặng giải cho 3 nhà khảo cứu Y học
Mỹ trong đó có hai vị là nữ giới.
Đó là TS Elizabeth Blackburn thuộc Đại học
University of California- Berkeley, TS Carol Greider
thuộc Đại học Johns Hopkins và TS Jack Szostak
thuộc bệnh viện Massachusetts General Hospital/ Harvard.
Từ trước đến nay chỉ có 8 giải thưởng Nobel Y học được trao cho nữ giới
nhưng riêng lần này thì hai vị được giải cùng một lúc, đánh dấu một chiều
hướng hiện nay mỗi ngày càng có nhiều nữ giới trong lãnh vực khảo cứu
khoa học kỹ thuật. Tại một số Đại Học Y khoa và Khoa học tỷ lệ nữ giới
trên nam giới mỗi ngày càng nhiều vị dụ như tại Đại Học Y khoa Oklahoma
55 % là nữ giới và Dược khoa thì tỷ lệ lên tới trên 65 %.
Một điểm quan trọng nữa là tuy năm nay, trên 9 vị được giải Nobel về khoa
học kỹ thuật thì 8 vị là người Mỹ, nhưng một số đông là những nhà khảo
cứu gốc ngoại quốc như Do thái, Úc, Anh, Trung Quốc, Ấn Độ,.... sang Mỹ
làm việc và đạt được những thành quả sáng chói mà họ không thể tạo được
nếu còn ở lại trong nước. Trước đây TS Susumo Tonegawa của Đại Học MIT
cho biết là nếu ông ở lại Nhật Bản thì sẽ không bao giờ được giải nobel
vì tình trạng quan liêu, bè phái tại đây.
TS Blackburn sinh ra ở Úc tại tiểu bang Tasmania và bà
đã sang Mỹ trong thập niên 70 vì bà cho rằng ở Mỹ có nhiều cơ hội để khảo
cứu về Y học nhờ những phương tiện hiện đại và nhất là tinh thần cầu tiến,
cởi mở không cố chấp, phân chia gai cấp và phe đảng, thủ cựu như ở một
số quốc gia khác.
TS Szostak sinh ra tại Luân Đôn trong một gia đình di
dân gốc Ba Lan và ông lớn lên tại Gia Nã Đại tốt nghiệp tại Đại học McGill
rồi sau đó tốt nghiệp Ph.D tại Đại Học Cornell (New York) và hiện nay
là trưởng phòng thí nghiệm về di truyền học tại Bệnh Viện Mass Gen/ Harvard.
Trước đây ông làm nhiều khảo cứu quan trọng tại Phòng thí nhiệm Jackson
dưới sự hướng dẫn của TS Chen K. Chai và ông đã từng được giải thưởng
Y học Lasker của Mỹ.
TS Szostak cho biết là nước Mỹ có nhiều điều kiện tốt để thu hút các nhân
tài từ khắp thế giới sang làm việc nhất là trong lãnh vực khoa học căn
bản. Tuy vậy TS Szostak cảnh báo rằng nước Mỹ đừng nên coi thường các
nước khác, nhất là tại Á Châu, vì hiện nay việc chạy đua đi tìm các nhân
tài mỗi ngày càng ác liệt và nếu nước Mỹ muốn giữ vai trò lãnh đạo thế
giới về khoa học kỹ thuật thì cần phải cố gắng hơn nữa.
Hiện nay các nước Hàn Quốc, Đài Loan, Ấn Độ và cả Trung Quốc đang có những
chiến lược chiêu sinh những nhân tài gốc Á châu trở về nước để làm khảo
cứu với những điều kiện đôi khi còn hấp dẫn hơn Mỹ nữa. Ngay cả một số
nước Trung Đông cũng lập ra nhiều ‘’thành phố khoa học‘’ vô cùng hiện
đại và tung tiền ra mướn những nhân tài lỗi lạc nhất của Mỹ sang làm việc
và đào tạo nhân tài cho họ như tại Abu Dhabi, Kuwait, Saudi Arabia. Một
số Đại học nổi tiếng của Mỹ như Harvard, Cornell, Emory, MIT cũng mở chi
nhánh ở ngoại quốc để làm khảo cứu nhất là trong khi tại Mỹ đang có những
cắt giảm ngân sách vì vụ khủng hoảng kinh tài.
Ngược lại tại các nước trước đây là Cộng Sản như Nga, Ukraine, Đông Âu
thì các nhân tài đang đua nhau đội nón ra đi sang Mỹ, Tây Âu kiếm sống.
Ví dụ như thành phố khoa học nổi tiếng nhất của Nga là Akademgorodok đang
biến thành một thành phố chết vì các nhân tài bỏ sang Mỹ gần hết.
Cả 3 vị TS trúng giải đều xuất thân trong gia đình khoa học kỹ thuật ví
dụ như TS Greider có cha mẹ là GS tại UC- Berkeley, thân sinh của TS Blackburn
cũng là Bác sĩ tại Úc và ông nội là một nhà địa chất học nổi tiếng ở Úc.
Cha của TS Szostak là một kỹ sư nổi tiếng ở Anh.
Đi tìm thuốc trường sinh
Công trình khảo cứu chung của cả 3 vị là nhằm tìm hiểu
về một bí mật của ngành di truyền học là vai trò của một đoạn trong các
nhiễm thể chromosomes là những ’’mã số’’ di truyền, quyết định tất cả
mọi sự tăng trưởng của các tế bào. Trong các nhiễm thể có một đoạn ngắn
ở đầu gọi là telomeres và những đoạn này thường bị ngắn lại mỗi khi các
tế bào tăng trưởng, duplication.
Cả ba vị TS đã cùng làm việc chung với nhau và đã
tìm ra được một chất enzym với tên là telomerase
giúp cho các đoạn telomeres không bị ngắn lại.
Chất enzym này có trong một số vi khuẩn và lúc ban
đầu thì những khảo cứu này chỉ có tính cách căn bản và nhiều người cho
rằng không có ứng dụng vào thực tế. Nhưng gần đây các khoa học gia đã
thấy rằng enzym telomerase chỉ hiện diện khi các tế bào còn non và sau
khi bị già cỗi thì không còn enzym này nữa nữa khiến làm cho các đoạn
telomeres của các nhiễm thể bị ngắn lại và làm cho cơ thể bị suy yếu không
còn tăng trưởng được nữa.
Hiện tượng này gọi là senescence tức là tình trạng
các cơ quan trong cơ thể bị già cỗi, tàn lụi rồi chết. Các khoa học gia
tiên đoán là nếu tìm được cách kìm hãm lại tình trạng già cỗi senescence
qua trung gian của những enzym telomerase thì có thể chiến thắng được
tuổi già và dẫn đến việc cải lão hoàn đồng, trường sinh bất tử, một trong
những giấc mơ của nhân loại. Vì thế enzym telomerase được gọi là immortality
enzym, có thể sẽ giúp một ngày kia chống lại được sự chết.
Trong khi chờ đợi thì các khoa học gia tin tưởng
là hiện tượng các telomeres bị thu ngắn lại là nguyên nhân gây ra những
chứng bệnh của tuổi già và ngược lại khi các gen tạo nên chất telomerase
bị kích thích thì sẽ làm cho các tế bào ung thư tăng trưởng bừa bãi rồi
gây ra các bướu ung thư.
TS Blackburn cho biết là trong 80 % các chứng ung
thư thì gen telomerase bị lệch lạc khiến làm cho các tế bào ung thư lan
rộng rồi làm cho bệnh nhân bị chết.
Hiện nay nhiều công ty dược phẩm như Merck, Geron
đang nghiên cứu chế tạo những loại thuốc mới ngăn cản chất telomerase
để chống lại các bướu ung thư và còn đang trong vòng thí nghiệm.
Uỷ ban tuyển chọn giải Nobel Y học khen ngợi là
‘’các khảo cứu về telomerase giúp cho làm sáng tỏ về những bí mật của
sự tăng trưởng bên trong các tế bào và có thể dẫn tới những khảo cứu tìm
ra cách chữa được nhiều chứng bênh do tình trạng lão hóa của cơ thể và
cả bệnh ung thư’’
Một số chứng bệnh nan y về bệnh phổi, bệnh máu,
thần kinh cũng do tình trạng enzym telomerase bị sai lệch nên trong tương
lai chắc chắn sẽ còn nhiều khảo cứu khác quan tron lãnh vực này.
TS Blackburn cho biết là lúc ban đầu khi bà làm
những khảo cứu về các nhiễm thể thì không tin là sẽ có những ứng dụng
vào thực tế nhưng về sau mới biết được bà đã tìm được một trong những
khám phá quan trọng nhất của ngành di truyền học, một môn học căn bản
nhất trong Y học.
Cả 3 vị sẽ cùng nhau chia sẻ phần thưởng trị giá
1.4 triệu USD, trích ra từ số tiền lời trong gia tài của ông Alfred Nobel
được ký thác vĩnh viễn tại Ngân hàng Trung Ương Thụy Điển, để lại cho
hậu thế.
Bác sĩ Trường Xuân, MD.
Xin tùy nghi sử dụng và phổ biến bài viết
này.
Xin ghi rõ nguồn: www.yduocngaynay.com
