Thời Sự Y Học
BS Nguyễn Văn Thịnh
01 tháng 03 năm 2007 - Trích từ: www.khoahoc.net (bs Nguyễn Văn Thịnh cho phép)

1. CUỘC CHIẾN GIỮA CÁC DƯỢC PHẨM CHỐNG MÙ LÒA
Hai lọai dược phẩm tương tự có tác dụng cải thiện thị lực trong bệnh thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (DMLA=dégénérescence maculaire liée à l’âge) là AVASTIN với giá 30 euros mỗi liều, và LUCENTIS (thuốc duy nhất được cho phép sử dụng) với giá 1200 Euro mỗi liều.
Các nhà nhãn khoa trên toàn thế giới đang đương đầu với một nghịch lý khó tin, cùng những vấn để về đạo đức, kinh tế, khoa học trong việc điều trị bệnh thoái hoá điểm vàng do tuổi tác
Hãng bào chế Novartis đã sáng chế một dược phẩm - LUCENTIS - được phép lưu hành ở Pháp từ tháng giêng vừa qua. Thuốc này có khả năng cải thiện thị lực nơi những người bị bệnh thoái hóa điểm vàng do tuổi tác dạng "ướt" (forme "humide"). Lọai thuốc nầy có giá 1200 Euros mỗi liều, cứ mỗi 6 tuần tiêm thuốc vào trong nhãn cầu một lần.
Và Avastin - một dược phẩm của hãng bào chế Roche - lúc đầu được sử dụng cho ung thư đại tràng và được các y sĩ Hoa Kỳ thử nghiệm trong bệnh thoái hóa điểm vàng do tuổi tác và thuốc được nhận thấy có cùng hiệu quả trong điều trị DMLA lúc được tiêm vào trong nhãn cầu. Từ vài tháng nay Avastin đã được sử dụng rất rộng rãi bởi các nhà nhãn khoa trên toàn thế giới để điều trị bệnh thoái hoá điểm vàng, với giá 30 Euros mỗi liều mặc dầu thuốc không được giấy phép lưu hành để điều trị bệnh này và có thể sẽ không bao giờ được phép cả.
Có đúng với vấn đề đạo đức cho việc kê toa một lọai thuốc rất tốn kém trong khi đã có sẵn một lọai thuốc khác với một cái giá 40 lần rẽ hơn nhưng lại không được cho phép lưu hành? Có đúng không khi phải cấp một lọai thuốc giá rẻ nhưng không được phép lưu hành trong khi thuốc kia được phép bán ra thị trường nhưng với một giá rất đắt đỏ?
Ở Pháp, Cơ quan Bảo toàn Sản phẩm Y tế vừa triệu tập một nhóm thực hiện công tác về chủ đề này, chủ trì bởi giáo sư Bahram Bodaghi (Pitié-Salpetrière, Paris).
Ở Hoa Kỳ, Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm cũng đã phát động một công trình nghiên cứu để so sánh 2 dược phẩm này.
Ở Pháp, hiện nay bệnh thoái hoá điểm vàng do tuổi tác đã gây bệnh cho một triệu người với những mức độ nặng nhẹ khác nhau.
Người ta phân biệt hai dạng: dạng teo (forme atrophique) không điều trị được và dạng ướt (forme humide) với đặc điểm tăng sinh các tân huyết quản sau võng mạc, là nguyên nhân của xuất huyết và mù loà. Dạng này gây bệnh cho từ 30.000 đến 50.000 người.
Để chống lại sự tăng sinh các tấn huyết quản, cách nay vài năm hai phương pháp điều trị đã được sử dụng để điều trị bệnh DMLA, đặc biệt là bởi nhóm của G.S Gabriel Coscas (Centre Hospitalier intercommunal de Créteil): photocoagulation các huyết quản bởi laser rồi photothérapie dynamique với Visudyne, cho phép ổn định thị giác hơn .
CẤU TRÚC TƯƠNG TỰ
Trong những năm 1990, một nhà nghiên cứu Hoa kỳ Judah Folkman đã đưa ra ý tưởng rằng bằng cách tấn công vào các VEGF (các yếu tố tăng trưởng kích thích các huyết quản), có thể phá hủy sự phân bố mạch (vascularisation) của một khối u và do đó phá hủy ngay chính khối u đó. Khi đó Hãng Bào Chế Genetech hiệu chính các kháng thể chống VEGF và đã đem bán 2 bằng sáng chế. Một cho Hãng Roche sản xuất Avastin, một phân tử chống sinh mạch máu (molécule antiangiogénique) chống ung thư ruột già. Bằng kia thì đem bán cho Hãng Novartis thương mãi hoá cho châu Âu dược phẩm Lucentis, một phân tử chống sinh mạch máu chống DMLA. Cả hai lọai thuốc nầy đều có cấu trúc tương tự.
Vào tháng 10 năm 2006, một thử nghiệm trên 500 bệnh nhân được công bố trong New England Journal of Medicine đã kết luận rằng Lucentis, tiêm vào trong nhãn cầu cứ mỗi 6 tuần sẽ ngăn cản sự hủy hoại thị giác và cải thiện thị lực. Năm vừa qua thuốc này đã được cho phép sử dụng ở Hoa Kỳ với giá 2000 dollars mỗi liều lượng, và rồi ở Châu Âu vào tháng giêng 2007 với giá 1200 Euros. Một lọai thuốc thứ ba, Macugen (Fitzer), thuốc chống sinh mạch máu khác xuất hiện trên thị trường Pháp tự 2006 với giá 687 Euro.
Hai năm trước, một nhà nhãn khoa Hoa Kỳ bị bệnh DMLA đã nhận thấy sự cải thiện rất rõ thị giác của mình sau khi điều trị ung thư trực tràng với Avastin bằng đường tĩnh mạch. Thông tin này được lưu hành mau chóng và Avastin chích vào nhãn cầu tức thời được sử dụng một cách « hoang dã » tại Hoa Kỳ cho những bệnh nhân đang bị mất thị giác, vào lúc đó Lucentis chưa được lưu hành. Hàng chục cuộc nghiên cứu tiền phong được thực hiện trên hàng trăm bệnh nhận đã được công bố với những kết quả đáng phấn khởi như đối với Lucentis.
2. CHOCOLAT RẤT TỐT CHO NÃO BỘ
Tác dụng tốt của chocolat đối với tim mạch đã được chứng tỏ trong các thử nghiệm lâm sàng Không những thế chocolat cũng có tác dụng tốt cho não bộ bằng cách làm dễ sự tuần hoàn não. Đó là đúc kết của 2 công trình nghiên cứu. Trong hai công trình nghiên cứu này, các vật thí nghiệm được cho uống nước giàu chất flavonoide (chất chống oxy hoá được chứa trong cacao) đưa đến kết quả của sự gia tăng tuần hoàn máu trong não bộ của chúng trong một thời gian từ hai đến ba giờ. Các kết quả này rất hứa hẹn trong việc điều trị những người lớn tuổi bị tai biến mạch máu não thể nhẹ hoặc bị chứng sa sút trí tuệ (démence). Các nhà nghiên cứu đã đánh giá như vậy. Tuy nhiên phải biết rằng các nhà sản xuất chocolat lại thích loại bỏ flavonoide vì chất này có vị đắng. (METRO 23/2/2007)
3. CHÚ Ý BẢO VỆ MẮT
Vào mùa đông nhiều người nghỉ đông ở vùng núi. Mặc dầu mọi người đều nghĩ đến crème solaire để chống trúng nắng (coup de soleil) nhưng cũng không nên quên các biện pháp bảo vệ mắt. Thật vậy, miền núi là nơi có hại nhất cho mắt.
Tuyết phản xạ 85% các tia tử ngoại với tỷ lệ gia tăng 10% cho mỗi 1000m độ cao. So sánh cho thấy cát chỉ có phản xạ 20%, và nước 5-10%. Các người trượt tuyết không mang kính có thể bị những vấn đề nghiêm trọng. Họ có thể bị viêm mắt do tuyết (ophtalmie des neiges) trong vòng 6 đến 24 giờ. Bệnh này không có thuốc điều trị, gây nên đỏ mắt, đau mắt, chảy nước mắt và nhạy cảm với ánh sáng. Về lâu về dài thì sự tiếp xúc liên tục với ánh sáng mặt trời có thể làm cho chứng đục thủy tinh thể (cataracte) xuất hiện sớm. (METRO 23/2/2007)
4. CHÓ CŨNG CÓ THUỐC CHỐNG CHỨNG BÉO PHÌ
Janssen Animal Health thuộc Khoa sức khỏe Động vật của Janssen Pharmaceutica đã tung ra thị trường một dược phẩm để điều trị chứng tăng thể trọng (surpoids) và béo phì của chó. Theo Hãng Bào Chế thì đó là lần đầu tiên trên thế giới một lọai thuốc như vậy xuất hiện trên thị trường. Bỉ và Hoà Lan là những nước đầu tiên mà thuốc chống béo phì của chó được bán trên thị trường. Cũng như người, chứng tăng thể trọng là vấn đề dinh dưỡng thường thấy nhất nơi các động vật nuôi trong nhà ở các nước phát triển.
Một nghiên cứu mới đây đã chứng tỏ rằng khoảng 44% chó bị chứng tặng thể trọng hay béo phì. Tỷ lệ này tiếp tục gia tăng trên toàn châu Âu. Một con chó duy trì trong suốt cuộc đời nó một trọng lượng lý tưởng sẽ gia tăng tuổi thọ trung bình lên 22 tháng. (METRO 23/2/2007)
5. VIAGRA BÁN TỰ DO KHÔNG CẦN TOA BÁC SĨ
Lúc quyết định bán tự do Viagra không cần toa bác sĩ được công bố vào ngày 14/2, các hiệu thuốc Công Ty Boots của Anh Quốc đã nhận thấy không thể chọn ngày tháng nào tốt hơn nữa, ngày Saint-Valentin, cũng là Ngày Bất Lực Toàn Quốc (Journée nationale de l’impuissance) ở Anh. Mục đích của các hiệu thuốc là bán Viagra cho tất cả những ai không đi khám bác sĩ để xin toa thuốc. Các khách hàng phải được khám 45 phút bởi một dược sĩ để đảm bảo rằng mức huyết áp, cholestérol và đường thích hợp với việc sử dụng thuốc. Những người e dè có khả năng lấy hẹn và điền vào một mẫu khai in sẵn. Các dược sĩ này được đặc biệt đào tạo bởi công ty Boots.
Boots được công nhận từ năm 2003 là cơ quan y tế độc lập, được cấp quyền bán vài loại thuốc không cần toa bác sĩ. Nếu kinh nghiệm này thành công thì việc bán Viagra tự do sẽ được mở rộng cho 2.500 hiệu thuốc khác. (LE POINT 22/2/2007)
6. MỘT LOẠI ĐƯỜNG CHỐNG TĂNG SINH VI KHUẨN
Một loại đường phức tạp được tiết ra bởi các vị khuẩn có thể giúp chống lại sự tăng sinh của các vi khuẩn khác. Một vài vi khuẩn trong số này là nguyên nhân của bệnh nhiễm trùng gây nên trong bệnh viện (maladies nosocomiales)
Theo kết quả của một nhóm nghiên cứu của Viện Pasteur, polysaccharides này thường hiện diện trên bề mặt của vài vi khuẩn. Vai trò của đường phức hợp này là ngăn cản sự tạo thành các biofilm mà các vị khuẩn sinh bệnh tạo nên để có thể tăng sinh trên các bề mặt cấu tạo bởi chất tổng hợp trong bệnh viện như prothèses và các cathéters.
Đây là một hy vọng trong cuộc đấu tranh chống lại bệnh nhiễm trùng trong môi trường bệnh viện. (READER’s DIGEST 3/2007)
7. CHỨNG BÉO PHÌ VÀ KHẢ NĂNG SINH SẢN CỦA NAM GIỚI
Người ta biết rằng sự tăng thể trọng có ảnh hưởng lên khả năng sinh đẻ của nữ giới. Điều này cũng có cùng tác dụng lên khả năng sinh sản của nam giới. Một nhóm nghiên cứu của Repro- ductive Biology Associates, Géorgie, đã khám phá rằng indice de masse corporelle của một người đàn ông càng gia tăng thì lượng tinh trùng di động được sản xuất càng ít.
Các nhà nghiên cứu không biết rõ tại sao nhưng nghi ngờ rằng trạng thái mập phì làm biến đổi sự tiết hormones.Vì vậy phải chăng để điều trị chứng vô sinh cần phải làm cho ốm bớt?
(READER’s DIGEST 3/2007)
8. CHÂM CỨU CÓ HIỆU QUẢ HƠN PLACEBO
Đó là kết luận được đưa ra lần đầu tiên năm 2005 bởi một công trình của các nhà sinh lý học thần kinh Anh quốc của Đại Học Southhampton và được công bố trong Neuro Image.
Để tránh hiệu quả placebo do chờ đợi kết quả nơi những người bị bệnh viêm khớp, các nhà nghiên cứu đã dùng một mẹo và nhờ đến chụp hình não bộ. Trong nhóm đầu tiên, các nhà nghiên cứu báo cho bệnh nhân biết rằng họ sử dụng các kim cùn không có tác dụng. Trong nhóm thứ hai, họ sử dụng các kim giả, cho cảm giác bị chích nhưng kim không xuyên qua da. Sau cùng nhóm bệnh nhân thứ ba mới được chích kim châm cứu thật sự.
Phân tích kết quả PET-Scan (tomographies par émission de positons) đã chứng tỏ rằng chỉ có châm cứu làm gia tăng sự hoạt hoá insula, một vùng của vỏ não có liên quan trong sự cảm nhận cảm giác đau đớn. (SCIENCES ET AVENIR 2/2007)
9. CÀ RI KÍCH THÍCH NÃO BỘ
Curcumin là yếu tố chính của chất gia vị curcuma (nghệ), thành phần cấu tạo của ca ri. Curcumin có tính chất chống viêm và đặc điểm chống oxy hóa (anti-oxydant).
Curcumin có thể có một tác dụng có lợi lên chức năng nhận thức (fonction cognitive) của người già nếu tin vào các dữ kiện thu được từ 1000 người tuổi từ 60 đến 93.
Theo kết quả các thử nghiệm đo tâm thần cổ điển (tests psychométriques) như MNSE (Mini Mental State Examination) thì các chức năng nhận thức trong lứa tuổi này càng thỏa mãn nếu tiêu thụ curcumin càng thường xuyên. (SCIENCE ET AVENIR 2/2007)
10. GHÉP KHÍ QUẢN LẦN ĐẦU TRÊN THẾ GIỚI
Lần đầu trên thế giới ở Trung Tâm Bệnh Viện Đại Học Lille, 4 bệnh nhân bị khối u khí quản trong đó có 3 bệnh nhân dưới 30 tuổi, 3 người Pháp và 1 người ngoại quốc đã được ghép thành công bởi nhóm các nhà giải phẫu ngực của Giáo Sư Alain Wurtz.
Vùng bi bệnh được thay thế bởi một đoạn động mạch chủ dài khoảng 10cm, được lấy từ một người cho trong tình trạng hôn mê quá hạn (coma dépassé). Cuộc giải phẫu đầu tiên xảy ra vào tháng 3 năm 2005 và cuộc giải phẫu cuối cùng vào tháng 7 năm 2006.
Các khối u khí quản này hiếm xảy ra, không liên quan việc hút thuốc lá hoặc xử dụng rượu, dẫn đến vấn đề ngạt thở khi chúng quá lan rộng. Từ trước đến nay các khối u khí quản chỉ có thể được điều trị bằng cách đặt một bộ phận giả (prothèse) gây khó chịu cho bệnh nhân bởi vì thiết bị này làm cho khạc đờm khó khăn hơn.
"Các cuộc giải phẫu lớn này kéo dài trung bình 12 giờ", Giáo Sư Wurtz giải thích như thế. Các cuộc phẫu thuật cần được sự hổ trợ của một nhóm các chuyên viên khoa phổi và các nhà gây mê dưới sự chỉ đạo của GS Charles Marquette và bác sĩ Jacques Desbordes.
Trái với các cuộc phẫu thuật ghép khác, không cần phải điều trị chống thải bỏ (traitement contre rejet). Các bệnh nhân được giải phẫu đều có những tiến triển tốt.
(READER’S DIGEST 2/2007)

Bác sĩ NGUYỄN VĂN THỊNH
26/2/2007

>>>back>>>