Viễn Ảnh về Một nền Y Tế Toàn Cầu
Claire Panosian và Thomas J. Coates trong mục “Viễn ảnh”
của tờ New England Journal of Medicine số 17 ra ngày 27-4-2006 đã đề cập
đến viễn ảnh của một nền y tế toàn cầu.
Tác giả bắt đầu bằng cách nêu lên họat động tự phát của một số sinh viên
y khoa tình nguyện làm công tác y khoa trong một thời gian tại các nước
đang mở mang ở Phi châu và Á châu, trong đó có cả Việt nam.
Một số có sáng kiến tổ chức “câu lạc bộ y tế toàn cầu”, thu hút một số
thành viên.
Số sinh viên y khoa Hoa kỳ đi làm công tác thiện nguyện tại các nước ngòai
đã tăng lên: 20% sinh viên tốt nghiệp năm 2003 so với 6% năm 1984
Tại nhiều trường y khoa, đã có các lớp nhập môn về y tế toàn cầu. Từ 1991,
họat động của Hiệp hội Giáo dục y tế toàn cầu (Global Health Education
Consortium-GHEC) đã làm tăng sự chú ý đến vấn đề này.
Năm 2005 Hiệp hội đã tổ chức hội thảo với chủ đề “Huấn luyện nhân lực
cho Y tế toàn cầu” Năm 2005 khóa hội thảo của Hiệp hội các trường Y khoa
Hoa kỳ cũng đề cập đến vấn đề này với bài phát biểu của nguyên ngọai trưởng
Madeleine Albright. Các nhóm như GHEC và Hội Y khoa Nhiệt đới Hoa kỳ cũng
chủ trương cập nhật hóa và tiêu chuẩn hóa chương trình huấn luyện y tế
tòan cầu.
Điều đáng chú ý là nhiều sinh viên thiện nguyện đã phải bỏ tiền túi để
làm công tác tại nước ngoài; các trường y khoa và chương trình huấn luyện
không giúp gì hơn là cổ võ tinh thần và cho thêm tín chỉ. Một số đông
sinh viên nộp đơn xin một số hoc bổng ít oi.
Năm 2005 có 130 người nộp đơn xin 10 học bổng của hội Y khoa Nhiệt đới
Hoa kỳ.
Ở mức hậu đại học, chương trình của trường đại học Yale và chương trình
Nghiên cứu sinh về Y khoa quốc tế của Johnson&Johnson trợ cấp một
phần chi phí cho một số bác sĩ được tuyển lựa. Chương trình này hỗ trợ
công tác luân chuyển mỗi 4-8 tuần tại các nước như Haiti, Brazil, Eritrea,
Honduras, India, Mexico, Nepal, Russia, South Africa, Uganda, Vietnam
và Zambia. Hai phần ba bác sĩ thường trú trong các chương trình tu nghiệp
về nội, Nhi và Y khoa gia đình của trường Yale tham dự cùng với 30 bác
sĩ tình nguyện được tuyển chọn khác
Động cơ nào thúc đẩy một số thầy thuốc của thế hệ tương lai đi làm công
tác tại nước ngoài? Theo Michele Barry đồng sáng lập viên của chương trình
ở trường Yale, một số người của thế hệ trẻ này đã đi du lịch rất nhiều,
giới truyền thông cũng làm tăng sự hiểu biết của họ về các vấn đề sức
khỏe trên thê giới.
Có người nhớ tới nguồn gốc cha mẹ mình từ Phi châu, muốn trở về huấn luyện
cho những nhân viên y tế để săn sóc sức khỏe cho những người nghèo nhất
trong số những người nghèo Dù động cơ đầu tiên là gì, lợi ích lâu dài
của thời gian dù chỉ vài tuần sống ở nước ngoài cũng tăng thêm sự hiểu
biết về văn hóa và kiến thức lâm sàng.
Là các nhà giáo dục về y khoa, Michele Barry và Frank Bia nhận thấy lợi
ích thực tiễn để ứng dụng trong nước của chương trình mà họ đã bắt đầu
với một ngân sách eo hẹp từ 25 năm trước. Họ tin rằng thời gian một số
tuần mà các bác sĩ thường trú sống ở những nơi có tài nguyên thấp dạy
cho họ ý thức về chi phí trong điều trị và ý thức trở lại nguyên tắc cơ
bản trong chẩn đóan.
Theo Malini Anand, bác sĩ thường trú trưởng trong chương trình tu nghiệp
về sản phụ khoa của trường đại học California, trung tâm Los Angeles,
các bác sĩ thường trú sau khi công tác trở về, tiếp tục là nhân chứng
cho đồng nghiệp, gia đình và bạn bè về tình trạng y tế tại các nơi mà
họ đã thấy. Sự tường thuật của họ đã tăng sự hiểu biết của quần chúng
và có lẽ đã một phần ảnh hưởng đến sự tăng trợ giúp của Hoa kỳ cho y tế
tòan cầu.
Trong lịch sử, “y khoa truyền giáo” chú trọng đến tôn giáo và nhân đạo.
Ngày nay, động lực thúc đẩy những cố gắng về y tế toàn cầu có tính chất
trần thế hơn. Dẫu sao chương trình vẫn đuợc thúc đẩy bởi ý niệm về sứ
mệnh truyền đạt (về tư tưởng và kỹ thuật).
Viện Y khoa năm 2005 khuyến cáo thành lập một quỹ do liên bang tài trợ
để gửi các nhân viên y tế ra nước ngòai tăng cường sự đáp ứng của địa
phương đối với nhiễm HIV và bệnh liệt kháng, lao, sốt rét, cấp học bổng
hay trợ cấp một phần chi phí của sinh viên; tăng cường sự hợp tác về y
tế. Một chương trình như vậy sẽ có thể giúp một số nhà chuyên môn trẻ
trong sự cống hiến của họ cho nền y tế tòan cầu.
Bs Nguyễn văn Đích tóm lược .
Ý kiến riêng
- Thật đáng khích lệ khi thấy những người Mỹ trẻ tuổi bỏ thời giờ và tiền
bạc đến làm việc làm tại những nơi xa lạ. Điều đó chứng tỏ rằng động cơ
nguyên thủy khiến nhiều người chọn nghề y không phải vì tiền bạc hay địa
vị mà vì tình thương đồng lọai.
Từ những năm 1960, có tình trạng “mất chất xám” khi nhiều thanh niên sinh
viên từ các nước thứ ba du học tại Âu châu và Hoa kỳ đã không trở về phục
vụ tại nguyên quán. Họ có nhiều lý do, vì chính trị không ổn định, vì
kinh tế nghèo nàn, vì nước nơi họ sinh ra không có đủ điều kiện để họ
sử dụng cái học của mình…
Hoa kỳ là một nước có thể chế cởi mở, có chính sách thu hút nhân tài nên
xã hội ngày càng phát triển. Đứng về phương diện nhân lọai mà nói, cái
hố ngăn cách giữa các nước giàu và nước nghèo vẫn cần được san bằng. Mỗi
khi có thiên tai, dịch họa, người ta thường quay về Hoa kỳ, muốn Hoa kỳ
đóng góp phần lớn hơn. Có vẻ như đó là một sự đòi hỏi không hợp lý Nhưng
Hoa kỳ đã lấy nhiều từ thế giới nên cũng cần trả lại.
Người ta đã thực hiện kinh tế tòan cầu nên nói đến y tế tòan cầu cũng
không phải là lạ.
Với tốc độ của thông tin và di chuyển, thế giới trở nên nhỏ hơn. Sự nghèo
đói và bệnh tật ở các nước trước đây được coi là xa xôi nay lại có thể
ảnh hưởng trực tiếp đến các nước giàu. Bệnh AIDS đang lan tràn tại Phi
châu nay được coi là một vấn đề an ninh của Hoa kỳ.
Siêu vi trùng cúm H5N1 từ nền kinh tế lạc hậu ở Nam Trung hoa hay đồng
bằng sông Cửu long, đã bay sang Alaska và đang đe dọa xâm nhập vào Bắc
Mỹ. Những bệnh lạ và hiếm ở các nước giàu nay có thể do các nguời đi du
lịch từ khắp nơi mang về.
Vậy sự trợ giúp của các nước giàu để ngăn chặn các bệnh dịch và nâng cấp
cơ cấu y tế của các nước đang mở mang là một nghĩa vụ nhưng cũng là một
nhu cầu.
Đứng về phương diện tư tưởng mà nói, tri thức là của cả nhân lọai, ta
có nghĩa vụ chia sẻ với mọi người, không thể dùng như một phương tiện
để trao đổi. Y khoa, trước hết và sau hết vẫn là nhân đạo.
Bs Nguyễn văn Đích
Ngày 11-4-2006
