Mỗi
năm, 20 ngàn người Việt Nam chết vì bệnh lao
Mar 29, 2008
Ds Lê Văn
Nhân và Bs Huỳnh Đỗ Phi thông tin
Trong một thống kê do cơ quan Y Tế thế giới WHO phổ biến,
tại Việt Nam mỗi năm có khoảng 100 ngàn người mắc bệnh lao và 20 ngàn
người chết vì căn bệnh này. Thống kê nói rằng mặc dù bệnh lao đã chữa
được từ lâu, nhưng hiện nay mỗi năm vẫn có khoảng 9 triệu người trên thế
giới mắc bệnh lao. Lao cũng là căn bệnh đứng hàng đầu trong số các bệnh
truyền nhiễm gây tử vong tại khu vực Tây Thái Bình Dương, với 2 triệu
người mắc bệnh mỗi năm.
Riêng tại Việt Nam, mặc dù quốc gia này được cho là đã đạt được mục tiêu
toàn cầu trong việc phát hiện và điều trị các trường hợp mắc bệnh lao
từ năm 1997, nhưng số lượng người nhiễm được báo cáo mỗi năm vẫn không
có chiều hướng giảm, đối mặt với nguy cơ lao kháng đa thuốc. Đại diện
WHO tại Việt Nam cho rằng nhà cầm quyền cần đầu tư thêm nữa và nâng cao
khả năng của các phòng thí nghiệm để kiểm soát bệnh lao. Giám đốc Viện
Lao và Bệnh Phổi Trung Ương ở Hà Nội cho biết không chỉ có người nghèo
mới bị mắc bệnh lao, mà ngay cả những người giàu và thu nhập khá tại Việt
Nam cũng mắc căn bệnh này.
Nghèo đói là một trong những điều kiện cho các bệnh xã hội, trong đó có
bệnh lao hoành hành. Nhưng hiện nay có những người không nghèo, có tri
thức, kể cả bác sĩ và sinh viên đi du học cũng bị lao. Nguyên nhân chính
là vào thời thơ ấu của những người đang ở lứa tuổi trung niên hay thanh
niên chưa được chích ngừa lao nên nhiều người bị nhiễm lao. Theo điều
tra, trên 40% người Việt Nam đã nhiễm lao, tức là đã nhiễm vi khuẩn lao,
nhưng chưa thành bệnh. Đến tuổi trung niên, trường hợp người nhiễm lao
mắc thêm các bệnh lý mãn tính như cao huyết áp, dạ dày, tiểu đường, giảm
sức đề kháng và vi khuẩn lao có cơ hội trỗi dậy.
Bài này đăng trên www.calitoday.com
Sau đây là những thông tin bổ túc cũng từ tổ
chức y tế thế giới, do bác sĩ Huỳnh-Đỗ-Phi chuyển: Vi trùng lao có thể
nằm vùng trong người bệnh nhiều nằm và khi người bệnh suy dinh dưỡng hay
khi hệ miển nhiễm suy yếu, vi trùng lao sẽ tái xuất hiện và gây bệnh.
Đây là một vi trùng nguy hiểm mà chúng ta mới chỉ bắt đầu hiểu nó (theo
giáo sư Hanekom).
Nói chung, người ta phỏng đoán cứ 20 người tiếp
xúc với vi trùng lao thì 1 người phát bệnh trong vòng 1 năm và 1 người
khác sẽ phát bệnh ở 1 thời điểm nào đó sau này trong cuộc đời.
Bệnh lao có thể chữa lành được, nhưng phải điều
trị trong 6 tháng phối hợp nhiều kháng sinh.
Thông thường bệnh nhân sẽ cảm thấy như không có
bệnh sau vài tuần điều trị và thấy khỏe khoắn hơn, khuyến khích một số
người ngưng thuốc sớm cho phép chủng lao đề kháng xuất hiện. Điều trị
lao đề kháng sẽ khó hơn và tốn kém hơn.
Khi bị lao, bệnh nhân có thể nhiễm nấm, và những
người nhiễm HIV/AIDS cũng dễ bị nhiễm lao hơn. Những vùng có nhiều người
nhiễm HIV bệnh lao tăng cao 4-5 lần.
Thử thách lớn nhất để đối phó với bệnh lao là chúng
ta đã sử dụng cùng một thứ thuốc trong mấy chục năm, trong khi vi trùng
lao biến chủng để đối phó. Hiện nay, lao đề kháng nhiều thuốc (MDR-TB)
hay lao cực kháng (XDR-TB) phát triển, các nước nghèo thiếu thuốc điều
trị vì giá thuốc như D-cycloserin hay Capreomycin quá đắt và có thể không
bán tại các nước đó.
Phương pháp phòng ngừa ít tốn kém nhất là chủng
ngừa. Trước đây trẻ em Việt-nam đều được chủng BCG, nhưng sau này có lẽ
do độc tính, nên không còn chủng nữa. Trong khi đó, tổ chức y tế thế giới
thiếu ngân sách để tài trợ cho nghiên cứu thuốc chủng và thuốc điều trị
mới. Các đại công ty cũng không mặn mà với nhóm thuốc này, vì làm ra chỉ
có các nước nghèo cần, mà họ đào đâu ra tiền để mua.
Vấn đề cuối cùng là giáo dục người bệnh và thân
nhân người bệnh. Làm sao cho người bệnh tự quyết định uống thuốc không
những cho họ nhưng còn cho gia đình con cái của họ, để không bỏ ngang
điều trị. Cũng cần làm sao các bác sĩ, điều dưỡng chăm sóc cho bệnh nhân
các nước nghèo thông cảm với người bệnh để tạo ra sự hợp tác, thay vì
nạt nộ và không muốn nói chuyện với bệnh nhân.
Ds Lê-văn-Nhân và Bs Huỳnh Đỗ Phi thông tin
Copyright, 2007. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
